Avrupa’yı Kavuran Sıcaklar Can Aldı: Uzmanlardan Çocuk ve Yaşlı Uyarısı

Avrupa’nın üstüne bir ateş çöktü resmen. Sıcak hava dalgası kıtayı öyle bi sardıki, uzmanlar “2003 yılındaki gibi olabilir” diyor. Hatırlayın, o yıl tam 70 bin kişi ölmüştü. Şimdi aynı senaryo mu oynuyor, bilinmez ama Fransa’da pazartesi günü iki çocuğun otomobilde hayatını kaybetmesi herkesi şoke etti. Küçücük yavrular, sıcak çarpması yüzünden feci şekilde can verdi. İşte böyle acı bir tablo var ortada.

Bilim insanları diyorki, insan kaynaklı iklim değişikliği bu sıcak dalgalarını daha sık, daha şiddetli ve daha uzun yapıyor. Yani biz bu işin altından kalkamayız gibi gözüküyor. Uzmanlar, bu hafta Avrupa’da beklenen bunaltıcı sıcağın 2003’teki felaketle yarışacağını söylüyor. İnanır mısınız, o zaman 70 bin kişi ölmüştü. Şimdi yine aynı tehlike kapıda. Vatandaşlar ne yapsın, ne etsin?

Sıcaklıklar yükseldiğinde en çok etkilenen iki grup var: yaşlılar ve küçük çocuklar. Vücut ısılarını düzenlemekte zorlanıyorlar. Nedeni basit: daha az terliyorlar, korunmak için başkasına muhtaçlar. Lancet Countdown’ın 2026 Avrupa raporu diyorki, bir yaş altı bebekler ve 65 yaş üstü kişiler orantısız biçimde etkileniyor. Raporda çarpıcı bir bilgi var: 2015-2024 döneminde yaşlıların sıcak hava dalgasına maruz kalma oranı, 1991-2000’e göre yüzde 266 artmış. Bebeklerde bu oran yüzde 121. Yani her iki gruptada durum vahim.

Fransız epidemiyolog Noemie Letellier, AFP’ye konuşmuş. Diyorki yaşlıların daha ağır etkilenmesi sadece fizyolojik değil, sosyal etkenlerde var. Yoksulluk, yalnızlık, bakıma bağımlılık… Bunlarada dikkat etmek lazım. Paris’teki Pitié-Salpêtrière Üniversitesi Hastanesi Geriatri Bölümü Başkanı Jacques Boddaert ise sıcakların yaşlı hastalar için “gerçek bir çile” olduğunu söylüyor. Yaş ilerledikçe vücudun ısı kontrolü azalıyor, susuzluk hissi zayıflıyor. Birde üstüne kronik hastalıklar eklenince iş iyice sarpa sarıyor. Kalp ilaçları, idrar söktürücüler sıcakta ek sorun çıkarıyor.

Boddaert’in bir uyarısı daha var: bakım veren kişiler yazın tatile çıkarsa risk büyüyor. “Bu durum çok tehlikeli hale gelebilir” diyor. Yani yalnız yaşlılarımıza sahip çıkmak zorundayız. Letellier ise her yaşlının aynı risk düzeyinde olmadığını vurguluyor. Ekonomik güçlük çeken, kronik hastalığı olan, sosyal olarak yalnızlaşmış kişiler daha kırılgan. Özellikle yalnız yaşayan yaşlı kadınlar, erkeklere göre daha sınırlı kaynaklara sahip olduğu için ek risk altında. İşte bu yüzden komşularımıza, büyüklerimize göz kulak olmalıyız.

Çocuklara gelince… Aşırı sıcakların küçük çocukların ölümüne doğrudan yol açması nadir ama yine de Fransa’daki acı olay bunu hatırlattı. Sağlık sorunları tetikleniyor: astım atakları, sıcak çarpması, okul performansında düşüş… Journal of Climate Change and Health dergisinde 2024’te yayımlanan bir incelemeye göre aşırı sıcaklar, erken doğum ve düşük doğum ağırlığıyla da ilişkili. Hamile kadınlar içinde risk büyük. Climate Central’ın geçen yılki raporu, iklim değişikliğinin son beş yılda 200’den fazla ülkede hamileler için riskli sıcak günlerin yıllık ortalamasını en az iki katına çıkardığını söylüyor. Yani doğacak bebekler bile tehdit altında.

İngiltere’den Portsmouth Üniversitesi’nden Doç. Heather Massey, bildiğiniz ama önemli önerilerde bulunmuş: bol su için, günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmayın, evinizi serin tutmak için perde veya panjur kapatın, gece pencereleri açın. Bunlar basit şeyler ama hayat kurtarır. Bakalım bu sıcaklar daha ne kadar sürecek… Gelişmeleri takip ediyoruz.

Kaynak: Orijinal Haber