Türkiye’nin dört bir yanından geliyor yangın haberleri… Özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerinde durum hiç iç açıcı değil. Kavurucu sıcaklarla birlikte orman yangınları peş peşe geliyor. Alevler sadece ağaçları mı yakıyor? İşte asıl mesele burada başlıyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta’ya göre bu yangınlar artık sadece doğayı tahrip etmiyor. Binlerce insanı etkileyen devasa bir halk sağlığı krizine dönüşüyor bu durum. Duman görünmez bir düşman gibi her yere yayılıyor.
Alevlerin hemen yanındaki hasar gözle görülür. Ama asıl tehlike gözle görülmeyende… Rüzgarın etkisiyle çok geniş coğrafi alanlara yayılan yoğun duman, kül bulutları ve zehirli partiküller yerleşim yerlerinde yaşamı tehdit ediyor. Dr. Öğr. Üyesi Usta, dumanın içeriğine dikkat çekiyor ve diyorki: “Bu zehirli duman mikroskobik boyutlardaki parçacıklardan, uçucu organik bileşiklerden, ağır metallerden, karbonmonoksit gibi son derece zararlı gazlardan ve kanserojen bileşiklerden oluşur.” Yani aslında gökyüzünde gördüğümüz o gri bulutun içinde neler var neler…
Bakın duman sandığımız kadar masum değil. Çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük olan bu zehirli partiküller, solunum yoluyla akciğerlerimizin en derin noktalarına kadar kolayca ulaşabiliyor. Hatta oradan kana bile karışıyor. Dahası var… İçme sularına ve ekinlere de bulaşarak zincirleme bir risk oluşturuyor. İnanır mısınız? Sadece nefes almak bile bu durumda risk haline gelebiliyor.
Yoğun duman özellikle kimleri vuruyor peki? Çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar… Bu gruptakilerde aniden gelişen ciddi solunum yolu problemleri görülebiliyor. Kronik rahatsızlıklar tetikleniyor. Uzman isim “Sağlıklı bireyler bile bu durumdan baş ağrısı, göz yanması ve boğaz tahrişi gibi şikayetlerle etkilenebilir” diyor. Ama asıl tehlike KOAH, astım, bronşit ve akciğer yetmezliği gibi kronik rahatsızlığı olanlarda. Alerjik bünyeliler, çocuklar ve yaşlılar için bu süreç hayati riskler barındırabiliyor. Neyse, devam edelim…
Peki ne yapacağız? Neyse, devam edelim… Dr. Usta’nın verdiği hayati önlemler var. İlk olarak iç mekan hava kalitesini korumak şart. Dumanın yoğun olduğu günlerde ve saatlerde kesinlikle dışarı çıkılmamalı. Evinize dışarıdan duman sızmasını engellemek için kapı ve pencereleri sıkıca kapatın. Kapı altlarını nemli havlularla destekleyerek hava akımını tamamen kesin. Evinizde HEPA filtreli hava temizleme cihazı varsa yüksek kademede çalıştırın. Klima kullanıyorsanız, dışarıdan taze hava almak yerine mutlaka iç sirkülasyon modunu tercih edin. Dışarıdaki havanın kısmen temizlendiği saatleri takip ederek evinizi sadece kısa süreliğine havalandırın.
İkinci önlem maske seçimi… Zorunlu nedenlerle dışarı çıkılması gereken durumlarda standart cerrahi maskeler veya bez maskeler, orman yangını dumanındaki ince partiküllere karşı tamamen yetersiz kalıyor. Bu yüzden mikroskobik zehirli partikülleri yüksek oranda filtreleyebilen N95, FFP2 veya FFP3 gibi profesyonel koruyucu maskeler kullanın. Maskenin yüze tam oturması ve kenarlardan hava sızdırmaması büyük önem taşıyor. Maske bulunamayan acil durumlarda ise kalın bir bez veya havlu nemlendirilerek ağız ve burun sıkıca kapatılmalıdır.
Üçüncü kritik nokta kronik hastalığı olanlar için. Astım, KOAH ve benzeri akciğer rahatsızlığı olan hastalar, doktorlarının reçete ettiği inhaler, sprey, nebulizatör ve düzenli tüm ilaçlarını kesinlikle aksatmadan kullanmaya devam etmelidir. Nefes darlığı, şiddetli öksürük, göğüs ağrısı veya hırıltı gibi belirtilerin ortaya çıkması durumunda vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bu belirtileri hafife almayın sakın.
Son olarak bol sıvı tüketimi… Yangın dumanı boğazda ve solunum yollarında ciddi kuruluğa, tahrişe ve yanma hissine neden oluyor. Bol su ve bitki çayları tüketmek solunum yollarının mukozasını nemli tutarak vücudun doğal savunma mekanizmalarının çalışmasına yardımcı oluyor. Toksinlerin vücuttan hızla atılmasına destek sağlıyor. Yani sadece su içmek bile bu süreçte ciddi anlamda koruyucu olabilir.
Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta’nın son sözleri ise oldukça net: “Yetkili kamu kurumlarının yapacağı resmi açıklamalar, hava kalitesi uyarıları ve acil durum duyuruları yakından takip edilmelidir. Can güvenliği için tahliye kararı alı bölgeler uyarılara uyularak derhal terk edilmelidir. Unutulmamalıdır ki hiçbir eşya veya mülk, insan hayatından daha değerli değildir.” Doğal afetlerin beraberinde getirdiği bu zorlu süreçte panik yapmadan bilinçli hareket etmek hayati önem taşıyor. İşte böyle arkadaşlar… Bakalım önümüzdeki günlerde hava kalitesi nasıl seyredecek? Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
