Brüksel’den flaş bir haber var arkadaşlar! Avrupa Birliği, yapay zeka yarışında ABD ve Çin’in gerisinde kalmamak için kolları sıvadı ve tam 10 milyar euroluk dev bir yatırım paketini açıkladı. Düşünün, 11,5 milyar dolar ediyor bu rakam. Avrupa Komisyonu bugün yaptığı açıklamada kıta genelinde yedi tane yapay zeka dev tesisi kuracaklarını duyurdu. Üstelik bu tesisler için en az 20 milyar euro daha özel sektörden yatırım çekmeyi hedefliyorlar. Yani toplamda 30 milyar euroluk bir dev yatırımdan bahsediyoruz.
Başta planlanan tesis sayısı beşti ama AB ülkelerinden öyle bir talep geldi ki sayıyı yediye çıkarmışlar. Bu tesisler ne işe yarayacak derseniz? Gelişmiş yapay zeka işlemcilerini, yazılımları, bulut teknolojilerini, yüksek hızlı bağlantıyı ve veri merkezlerini bir araya getirecek devasa merkezler olacak bunlar. Hali hazırda AB ülkelerinde faaliyette olan 19 yapay zeka fabrikası var, bunlara ek olarak yedi yeni dev tesis daha eklenecek yani.
AB’nin teknolojiden sorumlu Komisyon Üyesi Henna Virkkunen yaptığı açıklamada çarpıcı ifadeler kullandı. “Yapay zeka gelişimi hızlanırken, yapay zeka dev tesisleri içindeki hesaplama gücünün ham ölçeğine erişim Avrupa için stratejik bir zorunluluktur” dedi. Yani adamlar diyorki, bu iş artık tercih meselesi değil, mecburiyet haline geldi.
Bu girişim sanayi liderliğinde yürütülüyor ve AB ile ulusal fonlardan sağlanan 10 milyar euroya kadar kamu desteği alacak. Ama asıl hedef, birlik genelinde en az 20 milyar euroluk özel yatırımı harekete geçirmek. Kamu parası burada bir kaldıraç görevi görecek yani, özel sektörün yatırım yapmasını tetikleyecek.
Proje ne yapacak peki? Avrupa’nın yapay zeka hesaplama kapasitesini devasa ölçüde genişletecek. Start-up’lara, ölçeklenen şirketlere, KOBİ’lere, sanayiye, akademiye ve kamu kurumlarına gelişmiş sınır yapay zeka modellerinin eğitimi, çıkarımı ve ince ayarı için altyapı erişimi sağlayacak. Yani küçük girişimciler bile bu dev tesislerdeki hesaplama gücünden faydalanabilecek.
Önemli bir detay daha var: Bu tesislerde geliştirilen yapay zeka teknolojileri, AB’nin veri koruma, güvenlik, emniyet ve etik standartlarına tabi olacak. Yani Çin’deki gibi başıboş bir yapay zeka geliştirme süreci olmayacak, herşey kurallara uygun ilerleyecek.
İhale sürecine kimler başvurabilecek? Teknoloji sağlayıcıları, bulut hizmeti sağlayıcıları, kamu kurumları, yatırımcılar ve diğer ortakları bir araya getiren konsorsiyumlar veya özel amaçlı şirketler (SPV) başvuruda bulunabilecek. Yani bir çok farklı yapı bu ihalelere katılabilecek.
Tesisler nerelerde kurulacak derseniz? Tek bir üye ülkede tek bir sahada olabileceği gibi birden fazla konumda da kurulabilecek. Hatta dağıtılmış yapay zeka hesaplama tesisleri aracılığıyla birden fazla üye ülkeyi kapsayan sınır ötesi mimariler şeklinde de yapılandırılabilecek. Yani esnek bir yapı düşünülmüş.
Başvurular ne zaman kapanıyor? İhale süreci 12 Kasım 2026 tarihinde sona erecek. EuroHPC JU tarafından yönetilecek değerlendirme sürecinin ardından, kazananlara ilişkin kararların 2027 başlarında açıklanması bekleniyor. İnşaatın 2027’de başlayabilmesi için gerekli sözleşmeler bu kararların ardından imzalanacak. Seçilen yapay zeka dev tesislerinin, sözleşme imzasından itibaren en fazla 18 ay içinde faaliyete geçmesi planlanıyor.
18 üye ülke bu projeye ortak tedarik anlaşması imzalamış durumda. Almanya, Çekya, Danimarka, Estonya, Fransa, Finlandiya, Hırvatistan, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Yunanistan, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Portekiz ve Slovakya anlaşmayı imzalayan ülkeler arasında. Avusturya ve Belçika’nın listede olmaması dikkat çekici doğrusu.
Bu arada AB, Amerikalı devlerle de anlaşma yapmış. AB-ABD ticaret mutabakatının bir devamı olarak Komisyon; AMD, Nvidia ve Qualcomm olmak üzere üç büyük ABD’li donanım sağlayıcısıyla niyet mektubu imzalamış. Bu anlaşmalar projelerde yer alan grupların ve konsorsiyumların ihtiyaç duyduğu çiplere ve donanımlara kesintisiz erişim sağlamayı amaçlıyor. Yani Amerikalı devlerin çipleri olmadan olmuyor işte…
Finansman yapısına gelince… İki ayrı grup halinde yediye kadar yapay zeka dev tesisini destekleyecekler. Birinci grupta en fazla dört proje olacak, her biri birincil aşamada 100 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise proje başına 400 milyon euroya kadar ilave AB finansmanı alabilecek. Bu grupta seçilen her dev tesis, ilk aşamada en az Avrupa’nın şu anki en güçlü yapay zeka fabrikasında kurulu olan kadar en gelişmiş yapay zeka işlemcisini konuşlandırmak zorunda. İkinci aşamada kapasite bu seviyenin en az üç katına çıkarılacak.
İkinci grupta ise en fazla üç proje olacak, her biri birinci aşamada 200 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise proje başına 800 milyon euroya kadar ilave AB fonu alabilecek. Bu grupta seçilen her dev tesis, Avrupa’nın en güçlü yapay zeka fabrikasında kurulu olanın iki katına kadar en gelişmiş yapay zeka işlemcisini devreye sokacak. İkinci aşamada kapasite bu seviyenin en az dört katına yükseltilecek. Yani devlerin devi tesisler bunlar…
Yapay zeka dev tesisleri konsorsiyumları, iki geliştirme aşamasının herhangi birinde Avrupa’daki veya benzer düşüncedeki ülkelerdeki donanım sağlayıcılarından donanım tedarik edebilecek. Bu tedarikin bir kısmı Avrupalı start-up ve ölçeklenen şirketlere ayrılabilecek. Böylece dev tesisler Avrupa dijital tedarik zincirini güçlendirmek için somut fırsatlar sunacak.
Bakalım bu dev yatırım Avrupa’yı yapay zeka yarışında öne geçirebilecek mi? ABD ve Çin’in açık ara önde olduğu bu alanda AB’nin atağı ne sonuç verecek hep birlikte göreceğiz. Gelişmeleri takip etmeye devam ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
